
Przeglądasz specyfikacje kamer i przy jednym modelu widzisz „5× zoom optyczny”, przy drugim „16× zoom cyfrowy”, a przy obrotowej kamerze PTZ nawet „30× zoom optyczny”. Na pierwszy rzut oka można uznać, że wystarczy porównać te liczby i wybrać większą. W praktyce niewiele nam to mówi, ponieważ zoom optyczny i cyfrowy działają zupełnie inaczej.
Najprościej ujmując:
Jeśli planujesz monitoring wizyjny w firmie albo chcesz rozbudować istniejący system, warto znać tę różnicę przed wyborem kamer. Pozwoli Ci to ocenić, czy rzeczywiście potrzebujesz urządzenia z zoomem optycznym, czy w danym miejscu wystarczy możliwość cyfrowego powiększenia obrazu.
W obu przypadkach efekt widoczny na ekranie może wydawać się podobny: wybrany fragment sceny staje się większy. Sposób uzyskania tego efektu jest jednak inny.
Przy zoomie optycznym zmienia się ogniskowa obiektywu. Układ optyczny zawęża pole widzenia, dzięki czemu wybrany fragment sceny zajmuje większą część obrazu rejestrowanego przez przetwornik.
Przy zoomie cyfrowym ogniskowa się nie zmienia. Kamera, rejestrator lub oprogramowanie wybiera część istniejącego obrazu i wyświetla ją w powiększeniu.
Można porównać to do dwóch codziennych sytuacji. Zoom optyczny działa podobnie do lornetki – pozwala optycznie przybliżyć odległy fragment przestrzeni. Zoom cyfrowy przypomina natomiast powiększanie gotowego zdjęcia na ekranie telefonu.
Podczas zoomowania optycznego zmienia się ogniskowa obiektywu. Wraz z jej zwiększaniem kamera obejmuje węższy fragment sceny, a obserwowany obiekt zajmuje większą część kadru.
Zależność jest prosta:
Zoom optyczny wiąże się więc bezpośrednio z tym, jaki kąt widzenia kamery uzyskasz przy danej ogniskowej. Gdy ją zwiększasz, kamera koncentruje obraz na mniejszym fragmencie przestrzeni. W efekcie interesujący Cię obiekt może zajmować znacznie większą część dostępnej rozdzielczości.
Załóżmy, że kamera obserwuje bramę wjazdową znajdującą się kilkadziesiąt metrów od miejsca montażu. Przy szerokim ustawieniu obiektywu w kadrze oprócz bramy znajduje się również duża część ogrodzenia i otoczenia. Samochód przejeżdżający przez wjazd zajmuje wtedy stosunkowo niewielką część obrazu.
Po zwiększeniu ogniskowej:
Zoom optyczny przydaje się więc szczególnie wtedy, gdy zależy Ci na szczegółowym obrazie konkretnego miejsca znajdującego się dalej od kamery – na przykład bramy wjazdowej, fragmentu ogrodzenia czy odległej części placu.
Często można spotkać się ze stwierdzeniem, że zoom optyczny nie powoduje utraty jakości. Warto ująć to dokładniej.
Zoom optyczny nie polega na programowym powiększaniu już zarejestrowanych pikseli. Zmienia się sposób kadrowania sceny przez obiektyw, dzięki czemu interesujący nas obszar może zajmować większą część przetwornika.
Nie oznacza to jednak, że jakość obrazu zależy wyłącznie od zoomu. Znaczenie mają również jakość obiektywu i przetwornika, prawidłowe ustawienie ostrości, ilość dostępnego światła czy warunki atmosferyczne. Przy niektórych obiektywach wraz ze zwiększaniem ogniskowej może też zmniejszać się ilość światła docierającego do przetwornika, co ma znaczenie zwłaszcza po zmroku.
Zoom cyfrowy nie zmienia ogniskowej ani pola widzenia obiektywu w chwili rejestracji. Kamera lub oprogramowanie wybiera fragment istniejącego obrazu i pokazuje go w większym rozmiarze.
Wyobraź sobie zdjęcie z zaparkowanym samochodem. Gdy powiększasz je na ekranie telefonu, samochód staje się większy, ale zdjęcie nie zyskuje nowych informacji. Przy coraz większym powiększeniu zaczynasz po prostu wyraźniej widzieć poszczególne piksele.
Tak samo działa zoom cyfrowy w monitoringu wizyjnym.
Może pomóc dokładniej obejrzeć to, co kamera zarejestrowała, ale nie odzyska szczegółów, których w obrazie od początku nie było.
Tak. Jego ograniczenia nie oznaczają, że jest zbędny.
Zoom cyfrowy dobrze sprawdza się na przykład wtedy, gdy:
Duże znaczenie ma ilość szczegółów zarejestrowanych przez kamerę. Jeśli sylwetka osoby zajmuje sporą część wyraźnego obrazu, cyfrowe powiększenie może ułatwić przyjrzenie się jej ubraniu lub przedmiotowi, który trzyma w dłoni.
Jeśli jednak twarz tej osoby zajmuje na nagraniu zaledwie kilkanaście pikseli, powiększenie jej do rozmiaru całego ekranu nie sprawi, że pojawią się niewidoczne wcześniej rysy.
Wysoka rozdzielczość daje więc większe możliwości cyfrowego kadrowania, ale nie zastępuje prawidłowego doboru obiektywu, miejsca montażu i pola widzenia kamery.
Najważniejsze różnice między tymi rozwiązaniami przedstawia poniższa tabela:
| Cecha | Zoom optyczny | Zoom cyfrowy |
|---|---|---|
| Jak działa? | Zmienia ogniskową obiektywu | Powiększa fragment istniejącego obrazu |
| Czy wpływa na pole widzenia podczas rejestracji? | Tak | Nie |
| Czy może zapewnić więcej szczegółów odległego obiektu? | Tak, jeśli dzięki zmianie ogniskowej obiekt zajmie większą część obrazu | Nie tworzy nowych szczegółów |
| Czy można użyć go po nagraniu zdarzenia? | Nie | Tak |
| Typowe zastosowanie | Obserwacja konkretnego lub bardziej oddalonego obszaru | Analiza fragmentu podglądu lub nagrania |
| Czego wymaga? | Odpowiedniego obiektywu | Funkcji dostępnej w kamerze, rejestratorze lub oprogramowaniu |
Nie warto więc porównywać „5× zoomu optycznego” z „16× zoomem cyfrowym” tak, jakby większa liczba oznaczała lepszą możliwość obserwacji. To dwa różne sposoby powiększania obrazu.
Nie. To ważne ograniczenie, o którym warto pamiętać przed wyborem kamery.
Jeżeli urządzenie zarejestrowało zdarzenie przy szerokim ustawieniu obiektywu, po fakcie nie można optycznie przybliżyć osoby czy samochodu. W nagraniu pozostaje taki kadr, jaki kamera rejestrowała w danym momencie.
Podczas późniejszego przeglądania materiału można wykorzystać już tylko zoom cyfrowy i powiększyć fragment zapisanego obrazu.
Dlatego zoom optyczny pozwala uzyskać więcej szczegółów wybranego obszaru tylko wtedy, gdy odpowiednia ogniskowa była ustawiona podczas rejestracji zdarzenia.
W specyfikacjach kamer obok zoomu optycznego często pojawiają się również określenia „motozoom” i „PTZ”. Choć są ze sobą związane, nie oznaczają tego samego.
Motozoom to zmotoryzowany obiektyw zmiennoogniskowy. Jego ogniskową możesz regulować zdalnie, na przykład z poziomu interfejsu kamery lub rejestratora.
Po zamontowaniu urządzenia możesz dzięki temu:
W wielu kamerach z motozoomem regulację wspiera również automatyczne ustawianie ostrości.
W kamerze stałopozycyjnej motozoom służy przede wszystkim do wygodnego dobrania właściwego kadru podczas instalacji lub po zmianie sposobu wykorzystania obserwowanej przestrzeni. Nie oznacza to, że operator musi później regularnie zmieniać powiększenie.
PTZ to skrót od Pan-Tilt-Zoom. Kamera tego typu może:
Operator może więc przejść od ogólnego widoku większego obszaru do dokładniejszej obserwacji wybranego miejsca. W zależności od modelu i konfiguracji kamera może też korzystać z presetów, tras patrolowych lub funkcji analitycznych wspierających automatyczną obserwację.
To jeden z przykładów pokazujących, że poszczególne rodzaje kamer monitoringu różnią się nie tylko konstrukcją obudowy, ale również sposobem obserwacji otoczenia.
Zoom optyczny warto rozważyć przede wszystkim wtedy, gdy:
Dobrym przykładem jest brama wjazdowa. Zawężenie pola widzenia pozwala przeznaczyć większą część obrazu właśnie na wjazd, zamiast na otaczający go teren.
Na placu przemysłowym kamera PTZ może umożliwić operatorowi przejście z szerokiego podglądu do dokładniejszej obserwacji wybranego fragmentu terenu. Jeśli konkretny model obsługuje odpowiednie funkcje analityczne i zostały one skonfigurowane, część takich działań może przebiegać również automatycznie.
Z kolei w hali magazynowej motozoom może ułatwić dokładne dopasowanie kadru do układu regałów, alejek lub stanowisk pracy już po zamontowaniu kamery.
Sam zoom optyczny nie gwarantuje jednak, że nagranie pozwoli rozpoznać twarz albo odczytać tablicę rejestracyjną. Wpływają na to również rozdzielczość, odległość, oświetlenie, ustawienia ekspozycji oraz sposób montażu kamery.
Nie w każdym miejscu potrzebujesz obiektywu z regulowaną ogniskową.
Zoom cyfrowy może być wystarczający, jeśli:
Przykładem może być kamera obserwująca wejście do budynku. Jeśli znajduje się wystarczająco blisko, a osoba przechodząca przez drzwi zajmuje dużą część obrazu, po zdarzeniu możesz cyfrowo powiększyć nagranie i przyjrzeć się wybranemu fragmentowi. Do takiego zastosowania nie musisz od razu wybierać kamery PTZ z dużym zoomem optycznym.
Zmiana ogniskowej zmienia również fragment sceny, który widzi kamera. Ma to znaczenie, jeśli korzystasz z funkcji analitycznych.
Po zmianie kadru warto sprawdzić, czy wcześniej ustawione strefy detekcji ruchu, wirtualne linie lub inne reguły nadal obejmują właściwy obszar.
Sposób działania tych funkcji zależy od konkretnego modelu kamery i używanego systemu. Dlatego po każdej większej zmianie ogniskowej dobrze jest zweryfikować ustawienia analityki, zamiast zakładać, że będą działały dokładnie tak samo jak wcześniej.
Sam parametr podawany jako „5×”, „10×” czy „30×” nie wystarczy do oceny, czy kamera nadaje się do konkretnego miejsca. Przed wyborem warto sprawdzić kilka dodatkowych parametrów.
Dopiero zestawienie tych informacji pozwala ocenić, czy dany model odpowiada potrzebom konkretnego miejsca. Sam napis „30× zoom” tego nie rozstrzyga.
Najważniejsza różnica dotyczy momentu, w którym korzystasz z powiększenia.
Zoom optyczny pomaga zarejestrować więcej szczegółów w wybranym miejscu. Zoom cyfrowy pomaga dokładniej obejrzeć szczegóły, które kamera już zapisała.
Jeśli już podczas rejestracji potrzebujesz szczegółowego obrazu bardziej oddalonego lub niewielkiego fragmentu sceny, dobierz kamerę z odpowiednim zakresem ogniskowej. W zależności od zastosowania może to być urządzenie z motozoomem albo kamera PTZ z zoomem optycznym.
Jeżeli natomiast kamera obserwuje stałą, prawidłowo wykadrowaną strefę, a powiększenia potrzebujesz głównie podczas późniejszej analizy materiału, zoom cyfrowy może być wystarczający.
Dlatego przy wyborze kamery nie zaczynaj od pytania, ile razy może przybliżyć obraz. Najpierw określ, co chcesz obserwować, z jakiej odległości i ile szczegółów potrzebujesz zobaczyć. Dopiero na tej podstawie dobierz ogniskową, kąt widzenia, rozdzielczość i sposób regulacji obiektywu.
