Motozoom to funkcja kamer monitoringu wyposażonych w zmiennoogniskowy obiektyw sterowany elektrycznie. Pozwala zdalnie zmieniać ogniskową, a tym samym zawężać lub poszerzać pole widzenia kamery bez ręcznej regulacji obiektywu. Rozwiązanie występuje m.in. w kamerach IP i kamerach innych technologii CCTV oraz w konstrukcjach tubowych i kopułowych. Motozoom sprawdza się szczególnie tam, gdzie po montażu trzeba precyzyjnie dopasować obserwowany kadr lub przybliżyć wybrany obszar.
Motozoom to funkcja zmotoryzowanego obiektywu zmiennoogniskowego, która pozwala zdalnie zmieniać ogniskową i pole widzenia kamery monitoringu wizyjnego. Wewnątrz obiektywu znajduje się mechanizm napędzany silnikiem, który zmienia położenie elementów optycznych. Dzięki temu regulacja nie wymaga ręcznego ustawiania obiektywu bezpośrednio przy kamerze. Operator może dopasować kadr już po zamontowaniu urządzenia, np. zawęzić go do bramy wjazdowej albo rozszerzyć, aby obserwować większą część posesji.
Działanie Motozoom najlepiej zrozumieć na podstawie zależności między ogniskową obiektywu a polem widzenia. Krótsza ogniskowa zapewnia szerszy kąt widzenia, dlatego kamera obejmuje większą część obserwowanego terenu. Zwiększenie ogniskowej zawęża pole widzenia i daje optyczne przybliżenie wybranego fragmentu sceny. Nie oznacza to więc, że kamera zaczyna obserwować inny kierunek. Nadal jest skierowana w to samo miejsce, ale zmienia się zakres przestrzeni widocznej w kadrze.
Motozoomu nie należy przy tym utożsamiać ze zwykłym zoomem cyfrowym. W pierwszym przypadku zmiana kadru odbywa się za pomocą optyki obiektywu i zmiany jego ogniskowej. Zoom cyfrowy polega natomiast na programowym powiększeniu części zarejestrowanego obrazu. Z punktu widzenia monitoringu jest to istotna różnica, ponieważ Motozoom pozwala już na etapie obserwacji optycznie dopasować pole widzenia kamery do konkretnego zadania.
Motozoomem można sterować zdalnie, bez fizycznego dostępu do obiektywu kamery. W zależności od modelu i konfiguracji systemu regulacja może być dostępna z poziomu rejestratora, interfejsu kamery w przeglądarce lub aplikacji mobilnej. Użytkownik wybiera odpowiednie przybliżenie, a silnik znajdujący się w obiektywie zmienia jego ogniskową.
Ma to szczególne znaczenie po zakończeniu montażu. W przypadku tradycyjnego, ręcznie regulowanego obiektywu zmiennoogniskowego zmiana kadru wymaga dostępu do samej kamery. Przy Motozoom korektę można wykonać zdalnie. Jest to wygodne zwłaszcza wtedy, gdy kamera znajduje się wysoko na elewacji, słupie lub w innym trudno dostępnym miejscu. Rozwiązanie ułatwia zarówno pierwszą konfigurację monitoringu, jak i późniejsze dopasowanie pola widzenia do zmieniających się potrzeb.
W wielu kamerach ze zmotoryzowanym obiektywem zmianie ogniskowej towarzyszy automatyczne ustawianie ostrości (autofocus). Nie należy jednak zakładać, że funkcja ta działa identycznie w każdym urządzeniu. Zakres regulacji, sposób sterowania i dostępne funkcje zależą od konkretnego modelu kamery, dlatego przed wyborem urządzenia warto sprawdzić jego specyfikację techniczną.
Powiedzieliśmy już, że Motozoom stosuje się w kamerach monitoringu wyposażonych w zmotoryzowany obiektyw zmiennoogniskowy. Rozwiązanie można spotkać m.in. w kamerach tubowych, kopułowych i obrotowych, a więc w urządzeniach przeznaczonych do różnych zadań i miejsc montażu.
Motozoom występuje również w różnych technologiach CCTV – nie jest funkcją zarezerwowaną wyłącznie dla kamer IP. O tym, czy konkretna kamera ma Motozoom, decyduje zastosowany obiektyw, a nie sam kształt obudowy.
Warto o tym pamiętać, porównując rodzaje kamer monitoringu. Określenia „tubowa”, „kopułowa” czy „obrotowa” opisują przede wszystkim konstrukcję urządzenia, natomiast Motozoom odnosi się do możliwości regulowania ogniskowej obiektywu. Dlatego dwie podobnie wyglądające kamery mogą znacząco różnić się pod tym względem: jedna może mieć stały obiektyw 2,8 mm, a druga zmotoryzowany obiektyw np. 2,7–13,5 mm.
Motozoom może też częściowo realizować zadanie kojarzone z kamerami szerokokątnymi, ponieważ ustawienie krótkiej ogniskowej pozwala objąć kamerą rozleglejszą scenę. Różnica polega na możliwości regulacji. Kamera ze stałym szerokokątnym obiektywem zachowuje określone pole widzenia, natomiast w kamerze z Motozoomem można przejść od szerokiego kadru do węższego ujęcia.
Motozoom wykorzystuje zoom optyczny, czyli zmienia ogniskową obiektywu poprzez zmianę położenia jego elementów optycznych. Zoom cyfrowy działa inaczej – powiększa wybrany fragment obrazu zarejestrowanego przez kamerę. W praktyce oba rozwiązania pozwalają zobaczyć wybrany obszar w większym powiększeniu, ale osiągają ten efekt w zupełnie inny sposób.
W kamerze z Motozoomem zwiększenie ogniskowej powoduje optyczne zawężenie pola widzenia. Kamera obejmuje wówczas mniejszą część sceny, ale obserwowany obszar zajmuje większą część obrazu rejestrowanego przez przetwornik.
Przykład: Przy obiektywie 2,8–12 mm ustawienie ogniskowej bliżej 2,8 mm zapewnia szeroki kadr, natomiast przejście w stronę 12 mm pozwala optycznie przybliżyć mniejszy fragment obserwowanej przestrzeni.
Zoom cyfrowy nie zmienia natomiast ogniskowej ani ustawienia soczewek. Kamera lub oprogramowanie wybiera fragment zarejestrowanego obrazu, a następnie go powiększa. Można porównać to do przybliżania zdjęcia na ekranie telefonu – widzimy wybrany szczegół w większym rozmiarze, ale samo powiększenie nie sprawia, że aparat zarejestrował więcej informacji o tym fragmencie sceny.
Ma to znaczenie dla jakości obserwacji. Motozoom wykorzystuje możliwości układu optycznego kamery, natomiast możliwości zoomu cyfrowego są ograniczone rozdzielczością materiału źródłowego. Im mocniej powiększamy cyfrowo niewielki fragment obrazu, tym mniej pikseli źródłowych reprezentuje obserwowany obszar. Przy dużym powiększeniu może więc spadać ilość widocznych szczegółów. Wyższa rozdzielczość kamery daje większy zapas do cyfrowego kadrowania, ale nie zmienia zasady działania tego mechanizmu.
Największą zaletą kamery z Motozoomem jest możliwość zdalnego dopasowania pola widzenia bez konieczności ręcznej regulacji obiektywu przy urządzeniu. Pozwala to łatwiej ustawić kamerę podczas uruchamiania monitoringu, a w razie potrzeby również później zmienić kadr. Jest to szczególnie przydatne w przypadku kamer zamontowanych wysoko na elewacji, słupie lub w innym trudno dostępnym miejscu.
Pierwszą korzyścią jaką niesie funkcja Motozoom jest zdalna zmiana ogniskowej. Operator nie musi podchodzić do kamery, aby mechanicznie regulować obiektyw. W zależności od urządzenia i całego systemu sterowanie może odbywać się z poziomu:
Silnik obiektywu zmienia położenie jego elementów optycznych, a wraz z tym ogniskową i pole widzenia.
Drugą zaletą jest możliwość wyboru pomiędzy szerszym a węższym kadrem. Krótka ogniskowa pozwala objąć większy fragment przestrzeni, dlatego może być użyteczna do ogólnej obserwacji posesji, parkingu czy wejścia. Zwiększenie ogniskowej zawęża pole widzenia i pozwala optycznie przybliżyć mniejszą strefę. Jedna kamera może więc zostać dokładniej skonfigurowana do rzeczywistych warunków panujących w miejscu montażu.
Motozoom ułatwia także pierwszą konfigurację monitoringu. Nawet prawidłowo zaprojektowany system może wymagać końcowego dopasowania kadru po fizycznym zamontowaniu urządzeń. Elementy elewacji, roślinność, ogrodzenie, wyposażenie posesji czy rzeczywista wysokość instalacji mogą wpływać na to, jaki fragment przestrzeni znajdzie się w obrazie. Regulowana ogniskowa daje instalatorowi możliwość precyzyjnego ustawienia pola obserwacji bez wymiany obiektywu lub samej kamery.
Kolejną korzyścią jest możliwość późniejszej korekty pola obserwacji. Jeśli sposób wykorzystania terenu się zmieni – np. zostanie przesunięta brama, powstanie dodatkowe wejście albo określona część parkingu stanie się ważniejsza z punktu widzenia ochrony – zakres Motozoomu może pozwolić na ponowne ustawienie kadru. Trzeba jednak pamiętać, że funkcja zmienia ogniskową, a nie fizyczny kierunek patrzenia stacjonarnej kamery. Jeśli nowy obszar znajduje się poza jej osią obserwacji, sama regulacja Motozoomu może nie wystarczyć.
Istotną zaletą tej funkcji jest również optyczne przybliżenie wybranego obszaru. Zwiększenie ogniskowej powoduje, że mniejsza część sceny wypełnia większą część obrazu rejestrowanego przez przetwornik. Jest to zasadnicza różnica względem zoomu cyfrowego, który jedynie powiększa fragment już zarejestrowanego materiału. Motozoom pozwala więc dopasować optykę do konkretnego zadania obserwacyjnego jeszcze przed zapisaniem obrazu.
W kamerach wyposażonych w odpowiednią funkcję z Motozoomem współpracuje również autofocus, czyli automatyczne ustawianie ostrości. Po zmianie ogniskowej kamera może automatycznie skorygować ostrość obrazu. Jest to szczególnie wygodne przy zdalnej regulacji, ponieważ operator nie musi osobno ustawiać parametrów obiektywu przy samej kamerze. Obecność i sposób działania autofocusu należy jednak zawsze sprawdzić w specyfikacji konkretnego modelu – nie powinno się przypisywać tej funkcji wszystkim kamerom z Motozoomem.
Kamery z Motozoomem warto stosować przede wszystkim tam, gdzie pole obserwacji trzeba precyzyjnie dopasować już po zamontowaniu urządzenia. Zmotoryzowany obiektyw umożliwia zdalną zmianę ogniskowej, dzięki czemu można przejść od szerokiego obrazu sytuacyjnego do węższego kadru skoncentrowanego na wybranej strefie. Takie rozwiązanie sprawdza się zarówno w monitoringu domu i posesji, jak i parkingów, obiektów firmowych czy terenów magazynowych.
Nie oznacza to jednak, że kamera z Motozoomem zawsze będzie najlepszym rozwiązaniem. Jeśli miejsce montażu i wymagane pole widzenia są dokładnie znane, kamera ze stałą ogniskową może w pełni wystarczyć. Motozoom jest szczególnie użyteczny tam, gdzie potrzebna jest elastyczność ustawienia kadru – np. gdy kamera znajduje się wysoko, obserwuje rozległą przestrzeń albo dokładny zakres monitorowanej strefy najlepiej ustalić dopiero podczas uruchamiania systemu.
Brama, furtka i wjazd na posesję są dobrym przykładem miejsca, w którym możliwość regulacji ogniskowej ma praktyczne znaczenie. Przy krótszej ogniskowej kamera może pokazywać szerszy fragment podjazdu i jego otoczenie. Zwiększenie ogniskowej pozwala zawęzić pole widzenia i skoncentrować obserwację na konkretnym punkcie, np. bramie lub furtce.
Trzeba jednak rozróżnić obserwowanie wjazdu od skutecznego odczytywania tablic rejestracyjnych. Sam Motozoom nie gwarantuje, że numer rejestracyjny przejeżdżającego samochodu będzie czytelny. Znaczenie mają także parametry kamery, warunki oświetleniowe, ustawienie urządzenia względem pojazdu czy funkcje pomagające radzić sobie z dużymi różnicami jasności.
Jeżeli celem monitoringu jest nie tylko sprawdzenie, czy samochód wjechał na posesję, ale wiarygodne rejestrowanie numerów tablic, wymagania warto określić już na etapie projektu. Kamera musi zostać dobrana do konkretnej odległości i warunków pracy. W takim zastosowaniu nie powinno się zakładać, że dowolna kamera z Motozoomem stanie się kamerą do identyfikacji tablic tylko dlatego, że pozwala optycznie zawęzić kadr.
Parking, plac manewrowy czy teren wokół budynku stawiają przed monitoringiem inne wymagania. Z jednej strony istotny może być szeroki obraz sytuacyjny, pozwalający kontrolować większą przestrzeń. Z drugiej – zbyt szeroki kadr sprawia, że poszczególne osoby, pojazdy i inne obiekty zajmują mniejszą część obrazu. Motozoom pozwala podczas konfiguracji znaleźć kompromis między szerokością obserwowanej sceny a dokładniejszym ujęciem wybranego fragmentu terenu. Zmiennoogniskowe obiektywy są przez polskich dostawców wskazywane właśnie jako rozwiązanie pozwalające przejść od panoramy parkingu do skoncentrowania obrazu na konkretnym obszarze.
Pamiętaj, że zwiększenie ogniskowej zawsze wiąże się z zawężeniem pola widzenia. Jeżeli więc kadr zostanie ustawiony na niewielką część parkingu, pozostały obszar może znaleźć się poza obserwowaną sceną. Na dużych terenach potrzebne może być kilka kamer realizujących różne zadania albo zastosowanie odpowiednio dobranych kamer PTZ. Modele PTZ pozwalają dodatkowo zmieniać kierunek obserwacji, czego sama funkcja Motozoom w kamerze stacjonarnej nie zapewnia.
Przy wejściu do domu, biura, sklepu czy innego obiektu nie zawsze korzystne jest objęcie kamerą możliwie najszerszej przestrzeni. Z punktu widzenia bezpieczeństwa ważniejsze może być takie ustawienie kadru, aby właściwa część obrazu obejmowała drzwi, strefę bezpośrednio przed wejściem lub drogę, którą osoby zbliżają się do budynku. Motozoom umożliwia dopasowanie szerokości takiego kadru już po zamontowaniu kamery.
Ma to znaczenie wtedy, gdy kamera została zamontowana wysoko lub w miejscu, do którego późniejszy dostęp jest utrudniony. Zamiast ponownie wchodzić na drabinę i ręcznie regulować obiektyw, ogniskową można zmienić elektronicznie, jeśli konkretny model i system zapewniają taką obsługę. Zdalna regulacja pola widzenia jest jedną z podstawowych praktycznych korzyści kamer z Motozoomem.
Precyzyjne ustawienie kadru pomaga też ograniczyć udział obszarów, które nie są istotne dla celu monitoringu. Nie chodzi jednak o maksymalne „przybliżenie” wejścia, lecz o znalezienie takiego pola widzenia, które dostarczy potrzebnych informacji o zdarzeniu. To, czy system ma umożliwiać ogólną obserwację, rozpoznanie osoby czy realizację bardziej wymagającego zadania, powinno zostać określone przed ostatecznym ustawieniem ogniskowej.
W obiektach firmowych i magazynowych Motozoom przydaje się, gdy poszczególne kamery mają realizować różne zadania obserwacyjne. Jedna może obejmować parking, druga strefę załadunku, kolejna wejście do budynku, a następna fragment hali lub ciąg komunikacyjny. Zmienna ogniskowa pozwala dokładniej dopasować pole widzenia każdego urządzenia do miejsca, które ma chronić. Kamery o wysokiej rozdzielczości są oferowane m.in. właśnie z myślą o obserwacji rozległych przestrzeni, takich jak parkingi i magazyny.
Motozoom jest też praktyczny podczas uruchamiania systemu w dużym obiekcie. Instalator może zamontować kamerę w zaplanowanym miejscu, a następnie elektronicznie dopracować kadr. Jeżeli obiektyw współpracuje z autofocusem, odpowiednio wyposażona kamera może również automatycznie ustawić ostrość po zmianie przybliżenia.
W przypadku firmy czy magazynu sam wybór kamery z Motozoomem nie zastępuje jednak projektu monitoringu. Trzeba wcześniej ustalić, które miejsca wymagają jedynie ogólnej obserwacji, a gdzie potrzebny jest obraz pozwalający uzyskać więcej szczegółów. Znaczenie mają również oświetlenie, wysokość i kąt montażu, rozdzielczość kamer oraz potencjalne przeszkody w polu widzenia. Dopiero na tej podstawie można dobrać liczbę urządzeń, ich rozmieszczenie i zakresy ogniskowych.
Motozoom zwiększa elastyczność monitoringu, ponieważ pozwala zdalnie dopasować ogniskową i pole widzenia kamery do konkretnej strefy. Rozwiązanie można znaleźć m.in. w kamerach tubowych, kopułowych, IP oraz wybranych modelach PTZ. Przy wyborze urządzenia warto jednak patrzeć na cały zestaw parametrów i funkcji – podobnie jak kamery z czujnikiem ruchu, modele z Motozoomem powinny być dobierane przede wszystkim do miejsca montażu i celu obserwacji.
